Zalecenia Komisji Europejskiej dotyczące postępowania w bólu krzyża
Zalecane postępowanie w przewlekłym nieswoistym bólu kręgosłupa:

Leczenie zachowawcze
Terapia poznawczo-behawioralna, kinezyterapia pod nadzorem, krótkie interwencje edukacyjne, multidyscyplinarne (biopsychospołeczne) programy leczenia - wszystkie opisywane metody są zalecane w przewlekłym nieswoistym bólu kręgosłupa w okolicy lędźwiowej. Można brać pod uwagę szkołę pleców (dla krótkotrwałej poprawy) oraz krótkie programy manipulacji. Nie są zalecane: fizykoterapia (zimno/ciepło, trakcja, laser, leczenia ultradźwiękami, diatermia krótkofalowa, prądy interferencyjne, masaże, leczenie gorsetowe). Nie jest zalecane stosowanie TENS.
 
Leczenie farmakologiczne
Krótkotrwałe stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz słabych opioidów może być zalecane w celu zmniejszenia bólu. Można rozważyć noradrenergiczne-serotoninoergiczne leki antydepresyjne, leki zmniejszające napięcie mięśniowe oraz plastry z wyciągiem z Capsicum. Nie jest zalecane stosowanie gabapentyny.
 
Leczenie inwazyjne
Nie są zalecane w leczeniu przewlekłego nieswoistego bólu ok. lędźwiowej: akupunktura, steroidowe iniekcje epiduralne, dostawowe podawanie steroidów, miejscowa blokada wyrostków stawowych, toksyna botulinowa, ablacja prądem RF wyrostków stawowych, IDET, ablacja RF grzbietowego zwoju rdzeniowego, stymulacja rdzenia kręgowego.  Wstrzyknięcia do krążka międzykręgowego oraz terapia regeneracyjna krążka nie są zalecane. Przezskórna stymulacja nerwu (PENS) oraz neurorefleksoterapia jeśli dostępne mogą być rozważane. Leczenie chirurgiczne można rozważyć dopiero po 2 latach bezskutecznego stosowania metod zachowawczych, w tym multidyscyplinarnych, złożonych programów terapii poznawczej i kinezjoterapii, jeśli są dostępne. Po spełnieniu tych warunków można zaproponować zabieg chirurgiczny starannie dobranym pacjentom z maksymalnie 2-poziomową chorobą zwyrodnieniową krążka międzykręgowego.
 
Bibliografia
1. Airaksinen O, Brox JI, Cedraschi C, Hildebrandt J, Klaber-Moffett J, Kovacs F, et al: Chapter 4. European guidelines for the management of chronic nonspecific low back pain. Eur Spine J 15 Suppl 2:S192-300, 2006
2. van Tulder M, Becker A, Bekkering T, Breen A, del Real MT, Hutchinson A, et al: Chapter 3. European guidelines for the management of acute nonspecific low back pain in primary care. Eur Spine J 15 Suppl 2:S169-191, 2006
wersja desktop powrót do wersji mobilnej